Адамзат тарихында әні немесе музыкасы жоқ мәдениеттер немесе халықтар болған емес. Кем дегенде, табылған ең көне музыкалық аспаптың жасы 35 000 жылдан асады. Бұл құстың сүйегінен жасалған сыбызғы. Оның дәл сыбызғы болуының өзі ата-бабаларымыздың музыкалық дәстүрлерінің жақсы дамығанын көрсетеді. Үрлемелі аспаптың көмегімен дыбыс шығару тұжырымдамалық тұрғыдан күрделі идея болып табылады, ал дыбыс биіктігін өзгертуге арналған саңылаулардың болуы мелодика туралы айтарлықтай терең түсінікті анық көрсетеді.
Зерттеушілер Аре Бреан мен Гейр Ульве Ске «Музыка және ми» кітабында музыка – бұл іргелі әрекет, ал музыкалылық – адам үшін іргелі қасиет деп жазады. Тек адам ғана емес – көптеген жануарлар да қарым-қатынаста белгілі бір музыкалылыққа бейім. Мысалы, қасқырлар үйірінің ұжымдық ұлуы немесе жұптасу маусымындағы құстардың сайрауы. Неліктен біз ән айтуды соншалықты жақсы көреміз және караоке біздің көңіл-күйімізге қалай әсер етеді?
Тікелей миға
Біздің миымыз – ғажайып мүше. Оның басты қасиеттерінің бірі – нейропластикалық, яғни біз жасайтын және ойлайтын барлық нәрселердің әсерінен өзгерушілік. Біз жаңа нәрсені білген сайын немесе сезімдерді бастан өткерген сайын жаңа нейрондық байланыстар қалыптасып, мидың ішкі құрылымын аздап өзгертеді. Осы ерекшеліктің арқасында біз өмір бойы үйреніп, таңғалып, өзгере аламыз, соның ішінде сүйікті музыкамызды тыңдау арқылы.
Музыка мидағы марапаттау жүйесін белсендіреді, миды өзгерту мүмкіндігіне ие болады, бұл музыканы жай ғана хоббиден әлдеқайда маңызды санайтын адамдарда өте жақсы байқалады. Голландиялық психологтар, мысалы, кәсіби музыканттар басқа адамның эмоцияларын оның бейнесі мен дауысы арқылы оңай оқитынын дәлелдеді. Сонымен қатар, есту қабілетіне және оқу сияқты күрделі аудиовизуалды байланыстармен жұмыс істеуге жауапты аймақтардағы белсенділік артады.
Кәдімгі ән айтудың караоке орындаудан айырмашылығы неде? Біз көңіл-күйіміз жақсы болғандықтан ғана душта ән айтпаймыз ғой. Бұл процесте біз мидың барлық негізгі аймақтарын дерлік іске қосамыз. Монитордан мәтінді оқу арқылы біз әсерлерді түсіндіру үшін шүйде бөлігіндегі көру және визуалды ассоциативті аймақтарды, ал субтитрлердің кодын ашу үшін төбе аймағындағы бөліктерді пайдаланамыз. Сонымен қатар, маңдай бөліктері, мишық және ми қыртысының моторлық бөлімдері белсенді. Есту аппараты есту ассоциативті аймақтарымен бірге ноталарға дәл түсуіміз үшін орындаушының әрекеттерін әр секунд сайын бақылап отырады. Караокенің миға әсерін оркестр музыкантының ноталарды оқуымен салыстыруға болады.
Осыған караокенің эмоционалдық құрамдас бөлігін қосыңыз: денеңізді түршіктіретін көлемді стереодыбыс; дауыстың сиқырлы концерттік үні; сізбен бірге ән айтатын достар. Біз сезімдерімізді оятып, қуатқа толтыратын және күшімізді қалпына келтіретін көңіл-күй мен музыканың бірыңғай ағынына түскендей боламыз. Караокенің көмегімен ауыр күннен кейін тыныш әрі романтикалық атмосфера құруға немесе кездесу алдында көңіл-күйіңізді көтеруге болады.
Бірақ ең бастысы, каталогтан композицияны таңдағанда, біз негізінен әнді емес, нақты эмоцияны немесе өткеннің бақытты сәттерін іздейміз. Жастық шағымыздың хиттерін соншалықты жақсы көретініміз кездейсоқ емес – олармен өміріміздегі ең жағымды естеліктер мен ең жарқын әсерлер байланысты. Біз жастық шағымыздың таңында бастан өткерген шексіз бақытты қайта сезінеміз. Сондықтан ретро кештері ешқашан танымалдылығын жоғалтпайды – өйткені олар әрқашан дерлік бақытпен байланысты.
Караокенің арқасында эмоционалдық белсенділік айтарлықтай артады. Орындау кезінде мида бізге қуаныш пен ләззат әкелетін марапаттау жүйесі белсендіріледі. Музыкаға деген құмарлық басқа адамдардың эмоционалдық фонын қаншалықты дәл танитынымызға, сөйлеу мен зейінді қалай меңгеретінімізге әсер етеді, сондай-ақ бала кезден музыкамен айналысу жалпы зияткерлік деңгейімен өзара байланысты болуы әбден мүмкін.
Караоке айтыңыз және бақытты болыңыз.
