Біз бұл мәтінді пікірлерде қызу тартыс тудыру үшін емес, тек шекараны белгілеп, рок пен рэп музыкасы туралы өз әсерлерімізбен бөлісу үшін жаздық. Біз жанрлардың қайсысы «жақсырақ» екенін анықтауға мүлде тырыспаймыз, тек 16 жылдан астам уақыт бойы караокемен айналысып келе жатқан және сізді ешкім көрмеген кезде не шырқайтыныңызды нақты білетін адамдар ретінде өз ойымызбен бөліскіміз келеді))
Рок 1950 жылдары жас буынның қарсылығы ретінде басталды. Аға буынға, қоғамның қатып қалған қағидалары мен нормаларына қарсы бүлік ретінде дүниеге келді. Тұтастай алғанда, рок-музыканың бүкіл тарихы — осы қарсылықтың циклдік қайталануы. Әрбір 12–15 жыл сайын бәрін аяғынан тік тұрғызатын кезекті «буын дауысы» пайда болып, жанкүйерлерді кімнің кумирі ұлырақ екенін таласуға мәжбүр етеді.
Хип-хоп роктан 25 жыл кеш, 70-жылдары диджейлердің өнер көрсету кезінде оқыған қарапайым мәтіндерінен бастау алды. Бұл мәтіндерде ешқандай әлеуметтік астар, бүлік және өз үнін жеткізуге ұмтылыс болған жоқ. Рэп шамамен 80-жылдардың ортасына дейін кештер мен клубтарға арналған көңілді, жеңіл жанр болып келді, кейін би ырғақтарының арасынан алғашында ақырын, бірақ табанды көше үні естіле бастады.
Рок стилдердің орасан зор санына ие және музыканың барлық дерлік қолданыстағы жанрларын бойына сіңірді. Симфо-рок па? Мархабат. Фолк-рок па? Қазір ұсынамыз. Электроника ма? Мінекей, алып келдік. Хип-хоп жанрлық әралуандық жағынан соншалықты бай емес, дегенмен ол тіпті рэпкор немесе нью-метал ойнайтын ең қатал рок-топтардың қасында да өзін тамаша сезінеді. Рэптің басты жетістігі — речитатив тұрақты қолданылатын поп-музыкамен және R&B-мен симбиозы болса керек. Қолында микрофоны, қалтасында кастеті бар көшенің «бұзақы жігіттерінің» бейнесі де сонда көшті.
Бірақ ашығын айтайық: «бұзақы жігіттер» (bad boys) бейнесін алғаш қолданғандар дәл осы рокерлер болатын. Былғары күртелер, жабысып тұратын джинсылар, қайратты шаш үлгілері және жас бүлікшілердің өр мінезі 50-жылдардағы консервативті қоғамды шошындырды. Әрбір жаңа кезең сайын рокерлердің сыртқы келбеті өзгеріп отырды, бірақ рок-музыкадағы бүлікшілік рух өзгеріссіз қалды.
90-жылдардан бастап хип-хоп әлдеқайда салмақты әрі өткір сипатқа ие болды. Мәтіндер енді клубтық ортамен шектелмей, айқын әлеуметтік астарға ие болды. Еуропада, әсіресе оның шығыс бөлігінде кеңінен таралған рэп шын мәнінде маңызды нәрселер: ауыр өмір, экономика, саясат туралы сөз қозғады. Хип-хоп қалың бұқара үшін өзін-өзі көрсетудің формасына айналды. Музыкалық аспаптарда ойнауды бірнеше жыл бойы үйренуді талап етпейтін қарапайымдылығы арқасында ол өз пікіріңді тыңдарманға жеткізудің қолжетімді тәсіліне айналды. Компьютерде қарапайым бит құрастыру үшін әуен мен композиция туралы базалық түсініктің өзі жеткілікті еді.
Өз уақытында он минуттық жеке партиялары (соло) мен сахнадағы ғаламат арт-шоулары бар стадиондық алып рок-топтарға балама ретінде үш аккорды және түсінікті, нақты үндеуі бар панк те дәл осындай болған еді. Музыканттардан нота сауатын терең білуді талап етпей-ақ, панк кедей индустриялық аудандардан дербес субмәдениет ретінде, өзіндік түсінігі, ауырсынуы, тәжірибесі мен мәселелері бар тұтас бір буынның асау ызасы болып бұрқ ете қалды.
Хип-хоп та ең алдымен афроамерикандық мәдениетке негізделген өзіндік субмәдениеті мен философиясын қалыптастырды: сленг, би және спорттық киімдер мен қымбат көліктерге деген құмарлық. Үйлердің қабырғаларын, көпірлер мен метро вагондарын қалың басып қалған граффити хип-хоп өкілінің бейнесін толықтыра түсті. Мәтіндердегі қатал гангстерлердің ерліктерін дәріптеу сияқты, бұл суреттер де мегаполис шетіндегі қатал өмір салтынан туындады — көше бандалары осындай белгілермен өз ықпал ету аймақтарын белгілеп отырған.
Рок пен хип-хоптың музыкалық жанр ретіндегі барлық айырмашылықтарының артынан олардың арасындағы ұқсастықты байқау қиын емес. Рок та, рэп те өз негізінде — жастардың музыкасы, аға буынға тасталған үнқату, жүйеге және өмір сүру жағдайларына қарсылық, сондай-ақ күн астындағы орын үшін тынымсыз күрес пен өзге орындаушылармен бәсекелестіктің көрінісі.
Егер хип-хоп енді ғана қалыптасып жатқан 70-жылдары идеология мен мағына тереңдігіндегі айырмашылық туралы айтуға болса, 90-жылдардың басынан бастап екі жанр да өз жанкүйерлерімен бірдей адал болуға тырысып, музыка мен мәтіндерде қоршаған болмыстың барлық қырларын көрсетеді. Дегенмен, хип-хоптың да, рокпен қатар бірдей коммерцияланғаны және ірі музыкалық компаниялардың нарықтық өндірісіне қойылғаны да ақиқат.
XXI ғасырда стильдер арасындағы айырмашылық туралы дауласу — орынды ой емес. Жүздеген орындаушылар нақты бір жанрға байланбай, оны тек өзін-өзі көрсету формасы ретінде қабылдап, рок пен рэпті сан түрлі пропорцияда тоғыстырып келеді. «Хип-хоп VS рок» атты интернеттегі үлкен соғыстар алыс өткен шақта қалды. Плейлист таптаурындар мен жаңсақ түсініктерге емес, талғам мен көңіл күйге сай қалыптасатын еркіндік дәуірі келді.
Еске сала кетейік, Studio Evolution ән қорында рок пен рэп хиттері жетерлік.
