Біз музыканы әдеттегідей қабылдауға, негізгі іс-әрекетіміздің аясында үнемі ойнап тұратын нәрсе ретінде қарауға дағдыланғанбыз және оның миымыз бен жалпы көңіл-күйіміз үшін қаншалықты маңызды екенін байқамаймыз.
Дегенмен ән айтудың егде жастағы адамдардың денсаулығына әсері туралы заманауи зерттеулер оң тенденцияларды атап өтіп, жақын арада біз кәрілік деменцияны, Альцгеймер ауруын бақылауды үйреніп, егде жастағы адамдардың өмір сүру сапасын айтарлықтай жақсартатынымызға үміт ұялатады.
Мақалада біз ән айтудың қандай пайда әкелетінін және неліктен караоке-жүйесі әжеңіз үшін ең жақсы сыйлық екенін талдаймыз.
Караоке және жақсы көңіл-күй
Егде жастағы адамдар жиі депрессияға ұшырайды, оны тіпті жақын туысының өзі байқамауы мүмкін. Олар сыртқы тітіркендіргішке күйзеліс ретінде көрініс табады және көбінесе есте сақтау қабілетінің нашарлауымен байланысты. Симптомдарына тәбеттің төмендеуі, нашар ұйқы, тітіркенгіштік және қуаныш сезіне алмау жатуы мүмкін. Жас ұлғайған сайын депрессияның пайда болу қаупі арта түседі.
Караоке тек қуаныш қана әкелмейтінін білесіз бе? Ән айту сіздің психикалық, физикалық және эмоционалдық денсаулығыңызға үлкен әсер етеді. Дәл қазір караоке-клубқа баруыңыздың 10 себебін ұсынамыз!
Емдеу кезінде антидепрессанттармен қатар белсенді әлеуметтік әрекеттер, әңгімелесу, шығармашылық қолданылады. Applewood Our House (АҚШ) қарттар үйлері желісі егде жастағы адамдарға көмектесу үшін музыкалық терапияны пайдаланады. Олар өз сайтында былай деп жазады:
«…Ән айту егде жастағы адамдарға демалуға және өздерін жақсы сезінуге көмектеседі. Бұл оларға терең эмоцияларын білдіруге мүмкіндік береді және күйзелістен арылтады. Бұл көңіл-күйді көтерудің және олар тап болатын мәселелерді шешуді жеңілдетудің тиімді әдісі. Сондықтан ән айту мен музыка тыңдау Альцгеймер ауруы және деменцияның басқа түрлерімен ауыратын егде жастағы адамдар үшін өте пайдалы іс-әрекет түрі болып саналады…»
Ән айту өкпе мен іш бұлшықеттеріне арналған тамаша аэробика болып табылады, қан айналымын жақсартады, деменциямен байланысты жағымсыз белгілерді азайтады және күйзелісті төмендетуге көмектеседі. Қарттар үйлерінде тұрғындардың есте сақтау қабілеті мен көңіл-күйін жақсарту үшін музыкалық терапияның маңыздылығын жақсы түсінеді. Жеке және топтық ән айту – депрессиямен күресте өзін жақсы көрсете білген және бүкіл әлемде белсенді қолданылатын қалыпты тәжірибе. Зерттеушілер музыкалық терапия қолданылатын топтарда депрессиялық күйлердің белгілері 54%-ға төмендейтінін көрсетеді.
Караоке және өмір сүру сапасы
Ән айтудың ми жұмысына, соның ішінде есте сақтау қабілетіне оң әсер ететіні бірнеше рет дәлелденген. Музыка сананы, сонымен бірге таныс әндермен байланысты естеліктерді де оята алады. Көрнекті нейропсихолог Теппо Сяркамо музыка туралы былай дейді:
«…Неврологиялық тұрғыдан алғанда, музыка ми үшін күрделі әрі көпөлшемді стимулятор болып табылады, ол тек есту аймақтарын ғана белсендіріп қоймай, самай, маңдай, төбе, мишық және лимбиялық аймақтардың кең желісін жұмылдырады. Музыканың эмоция тудыру және көңіл-күйге әсер ету қабілеті көбінесе деменцияның кейінгі кезеңдерінде де сақталады. Сондықтан музыкалық араласу деменциясы бар адамдардың эмоционалдық, когнитивтік және әлеуметтік жұмысын ынталандыру және қолдау үшін бірегей және пайдалы құрал бола алады…»
Зерттеушілер караокеде немесе хорда үнемі ән айтатын егде жастағы адамдарда келесідей жақсарулар байқалатынын атап өтті:
- Өзіне деген сенімділіктің артуы
- Әлеуметтік желілерде басқа адамдармен өзара әрекеттесудің жақсаруы
- Мазасыздық пен агрессияның төмендеуі
- Депрессия жағдайларының азаюы
- Ауруханаға қаралудың азаюы
- Тіпті сөйлеу қиындықтары болса да қарым-қатынас жасай алуы
- Дауыс тонының жақсаруы
- Тыныс алудың жеңілдеуі
- Дене мүсінінің жақсаруы
Караоке микрофонын қолына алғаш рет алған адамдарға да орындауға оңай әндер тізімін дайындадық. Оларды орындау үшін арнайы вокалдық техника, ерекше ән айту дағдылары немесе дауыс диапазонының кеңдігі қажет емес.
Егде жастағы адамдар өмір сүретін психологиялық проблемалардың үлкен бөлігі олар егде жаста тап болатын әлеуметтік өзара әрекеттесудің болмауы мен эмоционалдық бостықтың нәтижесі болып табылады. Ән айту, атап айтқанда хорға қосылу немесе караоке-кеші бұл эмоционалдық олқылықтардың орнын толтыруда маңызды рөл атқарады, өйткені бұл жағдай қатысушылардан ұзақ уақыт бойы өзара әрекеттесуді, ынтымақтастықты және бірге болуды талап етеді. Ән айту мен қарым-қатынастан алатын табиғи ләззаттан басқа, караоке қуаныш сезімін тудыратын «бақыт» гормоны дофамин синтезін де арттырады.
Бұған қоса, караоке – бұл әжеңізге немесе қарт ата-анаңызға қонаққа барудың, бүкіл отбасымен бір диванда жиналып, уақытты бірге өткізудің тамаша себебі. Мүмкін, тек осындай сәттер үшін ғана үйге караоке-жүйесін сатып алу керек шығар.
